Ο Εγκέφαλός σου, η Ζωή μου…

Ναι, τόσο σημαντικός είναι ο εγκέφαλος ώστε μπαίνει αυτόματα μοναχός του ως τίτλος. Ίσως εκεί εδρεύει εν μέρει κι η ψυχή. Που ξέρεις;

Έρευνες σε παιδιά που μεγάλωσαν σε ορφανοτροφεία κι ανάδοχες οικογένειες έδειξαν ότι τα πρώτα δεν αναπτύχθηκαν επαρκώς.

Γιατί;

Επειδή δεν υπήρχε διάδραση.

Δεν υπήρχε διάδραση με το στενό οικογενειακό κύκλο και περιβάλλον. Κι έτσι οι εγκέφαλοι των παιδιών δεν αναπτύχθηκαν σωστά. Έμειναν ατελείς. Δεν ακολουθήθηκαν τα απαραίτητα μονοπάτια στον εγκέφαλο και τους νευρώνες, δεν έγιναν οι απαραίτητες συνάψεις, δεν υπήρξαν τα απαραίτητα ερεθίσματα.

Το νευρικό σύστημα των παιδιών που έχουν μεγαλώσει σε ορφανοτροφεία, όπως είναι τα ορφανοτροφεία της Ρουμανίας (πηγή στην αγγλική), δεν είναι τόσο ισχυρό όσων των παιδιών που έχουν μεγαλώσει με ανάδοχες οικογένειες. Είτε βρίσκονται διαρκώς σε υπερένταση, αναζητώντας κάποιον άφαντο έως τώρα εχθρό, είτε είναι υποτονικά και μελαγχολικά.

Η ζωή στα ορφανοτροφεία μπορεί κυριολεκτικά ν’αλλάξει την δομή και την λειτουργία του εγκεφάλου καθώς τα παιδιά που μεγάλωσαν σε αυτά διαθέτουν λιγότερη λευκή ουσία στους εγκεφάλους τους. Οι επιστήμονες άρχισαν να επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους στην λευκή ουσία μόλις τα τελευταία χρόνια.

Έρευνες αποδεικνύουν  (ελληνική πηγή) πως οι θετικές ή αρνητικές εμπειρίες της ζωής μας έχουν την δυνατότητα ν’αλλάξουν δραματικά την δομή και την λειτουργία του εγκεφάλου μας. Παιδιά τα οποία μεγαλώνουν κάτω από αντίξοες συνθήκες (αγγλική πηγή) όπως φτώχεια, ορφανοτροφεία και πολέμους έχουν σημαντικές διαφορές στην ποσότητα λευκής ουσίας που διαθέτουν σε σύγκριση με τους συνομήλικούς τους σε ανάδοχες και μη οικογένειες.

Όμως οι διαφορές δεν έγκειται μοναχά στην λευκή ουσία του εγκεφάλου αλλά και στην πλαστικότητα του εγκεφάλου (plasticity- ελληνική πηγή) να προσαρμόζεται σε μεταβαλλόμενες συνθήκες, στην προσαρμοστικότητα των παιδιών αυτών σε καινούργιες συνθήκες (adaptiveness), στο κατά πόσο είναι κοινωνικά (sociability) και δεκτικά σε καινούριες γνωριμίες, φιλίες κι ευκαιρίες στην ζωή τους. Αφορά επίσης την ταυτότητά τους (selfhood and identity) και την κρίση τους ως προς τους ανθρώπους και τις δυσκολίες που συναντούν.

Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει με όλα τα θηλαστικά.

Η πλαστικότητα του εγκεφάλου μας είναι συνώνυμη με την βελτίωση των δεξιοτήτων των εγκεφάλων. Βλέπετε πόσο υστερούν στα παραπάνω τα παιδιά που έχουν μεγαλώσει σε αντίξοες συνθήκες κι ορφανοτροφεία;

Δεν εξαγριώνεστε λοιπόν όταν βλέπετε το παρακάτω βίντεο;

Παιδιά στην πατρίδα μας που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του πυρός. Γονείς λόγω της οικονομικής κρίσης αναγκάζονται να καταφύγουν σε βρεφοκομεία και ιδρύματα για να επιβιώσουν τα παιδιά τους. Εσύ θα σιωπήσεις;

Μπορείτε τώρα ν’αναλογιστείτε πόσο μερικώς εξοπλισμένα είναι αυτά τα παιδιά ώστε ν’αντιμετωπίσουν αρνητικές εμπειρίες, να ανοίξουν τα φτερά τους και να πετάξουν, να τολμήσουν να ζήσουν; Με πόση ευκολία θα μεταδώσουν κι αυτά με την σειρά τους αυτές τις αρνητικές εμπειρίες στα δικά τους παιδιά όταν κάνουν κι αυτά τις οικογένειές τους; Τραύμα που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά… (intergenerational trauma).

————————

(Πηγές θα βρείτε τόσο στην ελληνική όσο και στην αγγλική εάν ακολουθήσετε τους συνδέσμους του κειμένου)

Βιβλιογραφία:

Drubach, D. (2000). The Brain Explained, Upper Saddle River, NJ: Prentice-Hall, Inc.

Gopnic, A., Meltzoff, A., Kuhl, P. (1999). The Scientist in the Crib: What Early Learning Tells Us About the Mind, New York, NY: HarperCollins Publishers.

Tulving, E. and Craik, F.I.M. (Eds.) (2000). The Oxford Handbook of Memory, London and New York: Oxford University Press.

11 Σχόλια (+add yours?)

  1. Αριστέα
    Ιολ. 28, 2013 @ 09:40:59

    Καλή αρχή κορίτσι μου γλυκό! Κι εύγε για την πρώτη σημαντικότατη ανάρτησή σου!
    Στη σχολή το πρώτο πράγμα που έμαθα ήταν ότι ακόμα κι η χειρότερη οικογένεια είναι καλύτερη κι από το καλύτερο ίδρυμα!
    Η κοινωνική ψυχολογία βασισμένη σε άπειρες έρευνες (Field, Fogel, Piaget, -ο τελευταίος είναι ο πρώτος που επεσήμανε την έννοια του χαμόγελου στο βρέφος και τη συσχέτισή του με τη μητέρα) έχουν τονίσει πολλάκις τη σημαντική επίδραση της δυαδικής σχέσης μητέρας-βρέφους στην ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και συμπεριφορών. Να που τώρα μαθαίνουμε και τη συσχέτιση με την ανάπτυξη του εγκεφάλου άρα και της νοημοσύνης!
    Μπράβο Αγριμιώ μου!
    Φιλιά πολλά!

    Απάντηση

    • Αγριμιώ
      Ιολ. 29, 2013 @ 13:32:52

      Αριστέα, δεν είναι μοναχά η κοινωνική ψυχολογία, όπως πολύ σωστά αναφέρεις, αλλά και η νευροβιολογία που πλέον μας δίνει τόσα πολλά! Για να μην σε πάω δεκαετίες πίσω επί Bowlby με τον δεσμό της προσκόλλησης, ο οποίος με έχει σημαδέψει. Χρωστάω μια ακόμη σχετική ανάρτηση 🙂

      Απάντηση

  2. antaios1
    Ιολ. 28, 2013 @ 09:52:12

    Καταρχάς καλή αρχή και πολλά μπράβο για την ιδέα..

    Μέσα στις αντίξοες συνθήκες που αναφέρεις, θα ήθελα να τονίσω μια
    που, ενώ είναι η πιο συνηθισμένη, την καλύπτει ένα πέπλο σιωπής!
    Και μιλώ για τα παιδιά των αλκοολικών…
    Δυστυχώς για αυτά δεν μιλάει σχεδόν κανείς μιας που, θεωρητικά, ούτε θύματα
    πολέμου είναι ούτε σε ορφανοτροφείο ζουν!
    Κι όμως, αυτά τα παιδιά ζουν μέσα σε πόλεμο (να σκεφτούμε μόνο το τι συμβαίνει μέσα σε ένα σπίτι με αλκοολικό γονέα) και σε ιδιότυπη ορφάνια…
    Αυτά τα παιδιά δεν πρόκειται να νιώσουν ποτέ στο βάθος της, (όπως λένε οι επιστήμονες) την έννοια της λέξης Αγάπη, δεν θα έχουν ποτέ εμπιστοσύνη
    στον εαυτό τους μα ούτε και στους γύρω τους, και μπορεί η λευκή ουσία
    που αναφέρεις, να εξακολουθεί να αναπτύσσεται μέχρι και την πέμπτη δεκαετία της ζωής, (σύμφωνα με κάποιες πρόσφατες έρευνες), τα τραύματα όμως
    και τα γδαρσίματα στην ψυχή και στο μυαλό τους, δεν πρόκειται να σβήσουν ποτέ!
    Ας βοηθήσουμε τουλάχιστον για να λειανθούν, όσο το δυνατόν…

    Καλή συνέχεια, και μια όμορφη Κυριακή στις διαχειρίστριες αυτού του μπλογκ
    και στους φίλους τους!

    Απάντηση

    • Αριστέα
      Ιολ. 28, 2013 @ 15:41:28

      Ανταίε μου, πολύ εύστοχη η παρατήρησή σου. Είναι τεράστιο θέμα και τα παιδιά των αλκοολικών και τοξικομανών. Εγκατάλειψη βιώνουν κι αυτά, δυστυχώς. Και πολύ πόνο κι άσχημες συνθήκες. Νομίζω ότι η Αγριμιώ που τα ζει στο ίδρυμα θα έχει κάτι να αναφέρει στο μέλλον σχετικά με το θέμα.
      Φιλιά πολλά.
      Σε ευχαριστούμε πολύ για την παρουσία σου εδώ! :)))

      Απάντηση

  3. Tzina
    Ιολ. 28, 2013 @ 10:13:29

    Kαλή αρχή κι από μένα Αγριμιώ μου
    Αριστέα αυτο που λες «ότι ακόμα κι η χειρότερη οικογένεια είναι καλύτερη κι από το καλύτερο ίδρυμα!» μου το είχε πει η κοινωνική λειτουργός τον καιρό των ατέλειωτων συνεντεύξεων έως ότου εγκριθεί η αναδοχή μας.
    Τότε μου είχε κάνει φοβερή εντύπωση.
    Τώρα κρίνοντας το πώς ήταν ο Παναγιώτης τότε και την εξέλιξή του σήμερα καταλαβαίνω πόσο δίκιο είχε.
    Με αυτή την ανάρτηση μου δίνεται το έναυσμα να γράψω κάποια πράγματα όχι από την πλευρά της επιστήμης που την εκπροσωπείτε επάξια οι δυό σας, αλλά απ’ την πλευρά της μαμάς.
    Προετοιμάζομαι λοιπόν και σε λίγες μέρες τα λέμε :-))

    Απάντηση

    • Αριστέα
      Ιολ. 28, 2013 @ 11:21:10

      Τζίνα μου περιμένω πώς και πώς την εξιστόρηση της εμπειρίας σου! Αυτό εξάλλου είχε υπόψη της η Αγριμιώ: εγώ και αυτή η θεωρία, εσύ η πράξη! Βαρύς ο ρόλος σου και σημαντικότερος από την θεωρία να ξέρεις!
      Εγώ πάλι έχω απλά το παρελθόν κι ό,τι μου δίδαξε!
      Ελπίζω η σύμπραξη να βοηθήσει κόσμο!
      Φιλιά σε όλους!

      Είμαι πολύ πολύ ενθουσιασμένη! Φαντάσου από μια μεριά το αγριμιώ …καμάρι!

      Απάντηση

      • Αγριμιώ
        Ιολ. 29, 2013 @ 13:42:23

        @Ανταίε/Αριστέα: Άφησα το «αντίξοες συνθήκες» ανοιχτό, διότι δεν είχα στο μυαλό μου μοναχά τα παιδιά τα οποία έχουν μεγαλώσει σε ιδρύματα. Εξίσου κινδυνεύουν και τα παιδιά εθισμένων γονέων, οι οποίοι πολλοί συχνά είναι και βίαιοι. Αναπαράγεται πολλές φορές κι ο κύκλος βίας αλλά και οι εθισμοί από γενιά σε γενιά, ειδικά σε παιδιά τα οποία λάμβαναν τις τοξικές ουσίες από την κοιλιά της μητέρας τους. Σπαρακτικές είναι όμως και οι ιστορίες παιδιών με γονείς που έχουν σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα, όπως κατάθλιψη κλπ.

        @Τζίνα/Αριστέα: Νομίζω ότι καταφέρνουμε επάξια να συνδυάσουμε την πράξη με την θεωρία και την έρευνα εμείς οι τρεις. Τι λέτε; Για εμένα το να ζω από πρώτο χέρι την ζωή στα κέντρα αυτά κι έπειτα να επιστρέφω στην έρευνά μου έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην έως τώρα πορεία μου. Επειδή κατάφερα να συνδυάσω το θεωρητικό υπόβαθρο (Αριστέα) με την ζωή ως μέλος/αρχηγός μιας ανάδοχης οικογένειας (Τζίνα), αισθάνομαι διπλά τυχερή! Κι ακόμη πιο περήφανη για την προσπάθειά μας να μεταδώσουμε τις εμπειρίες μας και τις γνώσεις μας! Έχουμε δρόμο ακόμη…

        Σας ευχαριστώ όλους για την θετική σας ενέργεια! 🙂

  4. Μαρία Κανελλάκη
    Ιολ. 28, 2013 @ 19:04:19

    Πονάει η πρώτη ανάρτηση, αλλά δεν περίμενα ευκολάκια και εύπεπτα εδώ πέρα. Πολύ ενδιαφέρονται τα στοιχεία και περιμένω με ανυπομονησία τα επόμενά σας. Να’στε καλά κορίτσια και καλή δύναμη να έχετε!

    (Αριστέα, η φωτογραφία σου… θεϊκή!)
    Φιλιά πολλά!!!

    Απάντηση

    • Αριστέα
      Ιολ. 28, 2013 @ 20:17:29

      Μαρία μου βάλαμε την καλή μας την πόζα εδώ! Αμ πώς! Εδώ είναι πιο επίσημα τα πράματα! αχαχα! Έχουμε κι εμείς μια φωτογραφία που έχει κάνει θραύση!
      Φιλιά πολλά!

      Απάντηση

    • Αγριμιώ
      Ιολ. 29, 2013 @ 13:43:53

      Ήταν να μην γίνει η αρχή, Μαρία.. Και χαίρομαι που βρήκε την ανταπόκριση που περίμενα ότι θα είχε! 🙂
      ΥΓ Θα σας στείλω e-mail. Κάτι μου’ρθε στο μυαλό πάλι!!

      Απάντηση

  5. Funky Monkey
    Αυγ. 13, 2013 @ 11:49:48

    Καλή αρχή κι από εμένα! Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και σαφής η ανάρτησή σου, Αγριμιώ. Η αλήθεια είναι πως, εκτός από τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου, η ζωή σε αντίξοες συνθήκες επηρεάζει κατά πολύ και τον εύθραυστο ψυχισμό ενός παιδιού, με αμφίβολα για το μέλλον αποτελέσματα.
    Καλό σας απόγευμα!

    Απάντηση

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: